5 maja br. w Parlamencie Europejskim w Brukseli odbyła się debata wysokiego szczebla „Respiratory Health as an EU Priority: Prevention | Environment | Risk Reduction”, poświęcona zdrowiu układu oddechowego oraz wyzwaniom stojącym przed przyszłą europejską polityką zdrowotną w tym obszarze.
Wydarzenie zostało zorganizowane wspólnie przez posłów do Parlamentu Europejskiego — Elżbietę Łukacijewską oraz Adama Jarubasa, przewodniczącego Komisji SANT — we współpracy z Instytutem Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej (IPPEZ). Debatę poprowadził Krzysztof Jakubiak.
Spotkanie zgromadziło przedstawicieli instytucji europejskich, ekspertów medycznych, organizacji pacjenckich oraz liderów zdrowia publicznego z wielu krajów Europy. W dyskusji udział wzięli m.in.: Igor Grzesiak, prof. Paweł Śliwiński – pulmonolog i przedstawiciel Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc, Mariano Votta – Director Active Citizenship Network, dr Piotr Wierzbinski – psychiatra, Maja Herman – psychiatra, psychoterapeutka i prezeska Polskiego Towarzystwa Mediów Medycznych, Claudio Lanza – Senior Policy Officer Health and Environment Alliance (HEAL), Panagiotis Chaslaridis – Senior Policy Advisor European Federation of Allergy and Airways Diseases Patients’ Associations (EFA), Kinga Wójtowicz z RPP Group oraz Patrycja Rzucidło-Zając z Instytutu Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej.
W spotkaniu uczestniczyli również przedstawiciele organizacji pacjenckich i środowiska medycznego, m.in. dr n. med. Agnieszka Gorgoń-Komor, prof. Krzysztof Filipiak, prof. Iwona Kowalska-Bobko, dr Małgorzata Gałązka-Sobotka oraz Anna Gołębicka.
Choroby układu oddechowego jednym z największych wyzwań zdrowotnych XXI wieku
Otwierając debatę, Igor Grzesiak podkreślał, że choroby układu oddechowego należą dziś do najważniejszych wyzwań zdrowotnych współczesnego świata i wymagają zdecydowanej reakcji na poziomie europejskim.
Choroby takie jak POChP, astma oraz infekcje dróg oddechowych dotykają milionów obywateli Unii Europejskiej. To nie tylko ogromne wyzwanie zdrowotne, ale również poważne obciążenie społeczne i ekonomiczne dla systemów ochrony zdrowia. (...) Musimy uznać choroby układu oddechowego za priorytet polityki zdrowotnej UE, uwzględnić perspektywę zdrowia płuc w europejskich strategiach oraz opracować spójne rekomendacje dotyczące profilaktyki, środowiska i redukcji czynników ryzyka
Igor Grzesiak, Instytut Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej
Jak przypomniał, według danych Światowej Organizacji Zdrowia choroby układu oddechowego odpowiadają za około 4 mln zgonów rocznie na świecie i należą do najczęstszych przyczyn hospitalizacji. W samej Unii Europejskiej na POChP choruje około 23 mln osób, a choroba pozostaje jedną z głównych przyczyn zgonów. Igor Grzesiak podkreślił również, że celem spotkania było wypracowanie wspólnego europejskiego podejścia do zdrowia oddechowego.
Igor Grzesiak podkreślił również, że celem spotkania było wypracowanie wspólnego europejskiego podejścia do zdrowia oddechowego. Dodał także, że debata jest naturalną kontynuacją działań rozpoczętych podczas marcowego spotkania w Parlamencie Europejskim poświęconego wartości szczepień przeciw zakażeniom układu oddechowego, organizowanego wspólnie z Active Citizenship Network.
Potrzeba europejskiej strategii zdrowia płuc. Eksperci zgodnie podkreślali, że zdrowie układu oddechowego pozostaje w Europie rozproszone pomiędzy różnymi politykami zdrowotnymi i nadal nie funkcjonuje jako jeden spójny priorytet strategiczny.Szczególne znaczenie dla dalszej debaty ma przyjęta w maju 2024 r. rezolucja Światowej Organizacji Zdrowia „Promoting and prioritizing an integrated lung health approach”, która po raz pierwszy ustanawia zintegrowane podejście do zdrowia płuc jako priorytet globalnej polityki zdrowotnej. Dokument zakłada działania obejmujące całe kontinuum opieki — od profilaktyki, przez diagnostykę i leczenie, po rehabilitację — oraz wdrażanie mierzalnych celów raportowanych do 2027 roku.W trakcie debaty wielokrotnie powracał postulat stworzenia European Respiratory Health Plan — europejskiej strategii zdrowia płuc, wzorowanej na Europe’s Beating Cancer Plan czy European Cardiovascular Health Plan.
POChP i astma – cichy kryzys zdrowotny. Jednym z głównych tematów debaty były przewlekłe choroby układu oddechowego, przede wszystkim POChP oraz astma.Prof. Paweł Śliwiński podkreślał, że przewlekła obturacyjna choroba płuc pozostaje dziś trzecią najczęstszą przyczyną zgonów na świecie, a jednocześnie jedną z najbardziej niedodiagnozowanych chorób przewlekłych w Europie. Szacuje się, że nawet dwie trzecie przypadków POChP pozostaje nierozpoznanych, co oznacza, że wielu pacjentów trafia do systemu opieki zdrowotnej dopiero w zaawansowanym stadium choroby.Mariano Votta zwracał uwagę, że choroby oddechowe powinny zostać wpisane do strategicznych priorytetów Unii Europejskiej, a działania dotyczące zdrowia płuc muszą być prowadzone w sposób systemowy i skoordynowany.
Środowisko i nowe zagrożenia zdrowotne. Istotną część debaty poświęcono zdrowiu środowiskowemu oraz wpływowi czynników ryzyka na rozwój chorób oddechowych.Claudio Lanza z HEAL podkreślał, że zanieczyszczenie powietrza pozostaje jednym z najważniejszych środowiskowych czynników ryzyka dla chorób układu oddechowego i sercowo-naczyniowego w Europie.Eksperci zwracali także uwagę na rosnący problem używania e-papierosów i nowych produktów nikotynowych przez młodzież. Dr Piotr Wierzbinski oraz Maja Herman wskazywali, że obserwowany wzrost popularności tych produktów może w przyszłości przełożyć się na kolejną falę problemów zdrowotnych i uzależnień.Podkreślano również, że rewizja dyrektywy tytoniowej (TPD) może stać się ważnym momentem dla wzmocnienia europejskiej polityki profilaktycznej i ograniczania ryzyka zdrowotnego.
Choroby zakaźne i znaczenie profilaktyki. Ważnym elementem dyskusji były zakaźne choroby układu oddechowego — grypa, RSV, COVID-19 oraz zakażenia pneumokokowe — które mimo dostępności skutecznych szczepień ochronnych nadal należą do największych zagrożeń zdrowia publicznego.Panagiotis Chaslaridis, Kinga Wójtowicz oraz Patrycja Rzucidło-Zając zwracali uwagę na potrzebę wzmacniania działań profilaktycznych, edukacji zdrowotnej oraz zwiększania dostępności szczepień ochronnych.Eksperci podkreślali, że profilaktyka nie może być traktowana wyłącznie jako sezonowe działanie, lecz powinna stać się trwałym elementem polityki zdrowotnej związanej ze zdrowym starzeniem się społeczeństw europejskich.W dyskusji zwracano również uwagę na problem dezinformacji zdrowotnej i spadku zaufania do instytucji publicznych oraz rekomendacji medycznych.
Kolejne kroki. Po spotkaniu zostanie opracowany policy brief zawierający najważniejsze wnioski i rekomendacje wypracowane podczas debaty. Organizatorzy zapowiedzieli także kolejne spotkanie poświęcone zdrowiu układu oddechowego, które ma odbyć się we wrześniu w polskim Parlamencie w ramach obchodów Światowego Dnia Chorób Płuc oraz Roku Profilaktyki w Sejmie RP.Debata w Parlamencie Europejskim wpisuje się w coraz szerszą europejską dyskusję dotyczącą konieczności nadania zdrowiu układu oddechowego należnego miejsca wśród strategicznych priorytetów polityki zdrowotnej Unii Europejskiej.
